fa اثربخشی توانبخشی شناختی مبتنی بر توجه و حافظه بر مشکلات رفتاری و کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article <strong>زمینه و هدف:</strong> توانبخشی شناختی یکی از روش های نوینی است که کاربرد آن می تواند به بهبود شاخص های کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم منجر شود. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی توانبخشی شناختی مبتنی بر توجه و حافظه بر مشکلات رفتاری و کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم انجام شد.<br> <strong>روش بررسی:</strong> مطالعه حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان با اختلال طیف اتیسم شهر شیراز در سال تحصیلی 98-99 بودند. گروه نمونه شامل 44 نفر از دانش آموزان اتیسم که با نمونه‌گیری هدفمند از بین مدارس عادی و استثنایی انتخاب و در 2 گروه 22 نفری آزمایش و گواه به روش تصادفی گمارده شدند. مداخله طی 13 جلسه (60 دقیقه ای) مبتنی بر توانبخشی شناختی مبتنی بر توجه و حافظه بر روی گروه آزمایش اجرا شد. ابزارهای پژوهش شامل آزمون سنجش دامنه اتیسم<span dir="LTR">ASSQ</span> (اهلر و همکاران،۱۹۹۳)، آزمون های اﺳﺘﺮوپ(رﻳﺪﻟﻲ،1935)، عملکرد مداوم (رازولد و همکاران،1956)، کارتهای ویسکانسین (گرانت و همکاران،1948) و <span dir="LTR">N-Back</span> (کرچنر،1958) بود. داده&shy;ها با استفاده از نسخه 24 نرم&shy;افزار <span dir="LTR">SPSS</span> و با آنالیز کوواریانس تک متغیری در سطح معناداری 05/0 تحلیل شدند<span dir="LTR">.</span><br> <strong>یافته ها:</strong> نتایج حاصل از تحلیل داده ها نشان داد که پس از حذف اثر پیش‌آزمون، میانگین نمرات مشکلات رفتاری(001/0<span dir="LTR">p<</span>) و مولفه های کارکردهای اجرایی مانند برنامه‌ریزی(001/0<span dir="LTR">p<</span>)، بازداری(001/0<span dir="LTR">p<</span>)، توجه پایدار(001/0<span dir="LTR">p<</span>) و حافظه کاری (001/0<span dir="LTR">p<</span>) در پس‌آزمون اختلاف آماری معناداری بین دو گروه وجود داشت.<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> بر اساس یافته های این پژوهش می توان گفت که روش توانبخشی مبتنی بر توجه و حافظه در کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم قابلیت کاربرد داشته و بر بهبود مشکلات رفتاری و کارکردهای اجرایی آن ها اثربخش است<span dir="LTR">.</span> <strong>Background and Aim:</strong> Autism spectrum disorder is a wide range of developmental disabilities diagnosed by socio-communication disorders,and repetitive behavioral patterns. Autism is a multifaceted disorder with complex symptoms that can be early detected. Although multiple illnesses are commonly reported among people with autism, people in this spectrum vary greatly in the presentation of symptoms and the level of the disorder. These symptoms can be detected from the age of 18 to 24 months through accurate assessments. Children with autism experience many emotional and behavioral problems including anxiety, depression, lawlessness, aggression, self-harm, inattention, hyperactivity, irritability and abnormal thinking. It is believed that there is a deficit of executive function in children with autism. Executive functions are a general term that refers to mental control processes related to their physical, cognitive, and emotional control and are necessary to maintain effective goal-direct behaviors. Therefore, Cognitive rehabilitation is one of the new methods that can be used to improve the performance children with autism spectrum disorder. Therefore, the present study aimed to investigate the effectiveness of cognitive rehabilitation of attention and memory on behavioral problems and executive functions in children with autism spectrum disorder.<br> &nbsp;<br> <strong>Methods: </strong>This quasi-experimental study was performed in a pretest-posttest experiment design with a control group. The statistical population consisted of all students with autism spectrum disorder in Shiraz during 2020. 44 students were selected by available sampling method and randomly assigned into experimental (n=22) and control groups (n=22). Research instruments included Autism Scope Questionnaire (ASSQ) (Ehler et al,1993), stroop test(Ridley,1953), continuous performance test (Rosvold,1956), <em><strong>Wisconsin Card</strong></em>&nbsp;Sorting&nbsp;<em><strong>Test</strong></em>&nbsp;(Grant et al,1948) and N-Back test(Kirchner,1958). The intervention was performed on the experimental group based on cognitive rehabilitation of attention and memory during 13 sessions (60 minutes) for 3 months, 3 sessions per week and 1 hour per session during 3 months. A one-way covariance test was used to analyze the data by SPSS version 24.<br> <strong>Results:</strong> The findings showed a significant improvement in behavioral problems (p<0/001) and components of executive functions such as planning (p<0.001), inhibition (p<0.001), sustained attention (p <0.001) and working memory (p<0.001) in the experimental group comparing to the pre-test scores.<br> <strong>Conclusion:</strong> In general, the findings of this study indicate that the cognitive rehabilitation of attention and memory intervention is effective on behavioral problems and components of executive functions such as planning, inhibition, sustained attention and working memory of autism children. If the social and personal problems in autism spectrum disorder persist, it will lead to trauma and psychological stress, and eventually the collapse of their individual and family systems. توانبخشی شناختی, مشکلات رفتاری, کارکردهای اجرایی, اتیسم Executive Functions, Autism Spectrum Disorder, Behavioral Problems, cognitive rehabilitation 0 0 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-2741-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Yaghini مریم یقینی yaghini744@gmail.com 100319475328460047638 100319475328460047638 No Department of Exceptional Child Psychology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی Farah Naderi فرح نادری naderi@iauahvaz.ac.ir 100319475328460047639 100319475328460047639 Yes Department of Exceptional Child Psychology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی Vahid Nejati وحید نجاتی v.nejati2001@gmail.com 100319475328460047640 100319475328460047640 No Department of Psychology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University; Department of Cognitive Rehabilitation, Shahid Beheshti University گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران؛ گروه توانبخشی شناختی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Parvin Ehteshamzade پروین احتشام زاده parvin_ehteshamzadehp@yahoo.com 100319475328460047641 100319475328460047641 No Department of Psychology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی