fa تعیین اثربخشی بازی درمانی شناختی رفتاری بر نافرمانی مقابله ای کودکان: فراتحلیل مطالعات ایران با در نظر گرفتن نقش تعدیل گر جنسیت روانشناسی Psychology مقاله فراتحلیل Meta Analysis Article <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:14pt"><span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">زمینه و هدف:</span></span> <span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">نافرمانی مقابله‌ای یکی از اختلالات رفتاری رایج در کودکان است که زمینه‌ساز مشکلات جدی در آنان می‌شود. در این میان، بازی‌درمانی شناختی-رفتاری به‌طور فزاینده‌ای در درمان این اختلال مورد توجه قرار گرفته است</span></span><span dir="LTR" style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">.</span></span> <span style="background-color:yellow">هدف</span><span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow"> این پژوهش، بررسی اثربخشی بازی‌درمانی شناختی-رفتاری بر کاهش نافرمانی مقابله‌ای در کودکان از طریق فراتحلیل مطالعات انجام‌شده در ایران، با تأکید بر نقش تعدیل‌گر جنسیت بود</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">.</span></span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:14pt"><span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">روش بررسی:</span></span> <span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">این مطالعه از نوع فراتحلیل بود</span></span><span style="font-size:13.0pt"> و شامل </span><span style="font-size:13.0pt">۷</span><span style="font-size:13.0pt"> پژوهش شبه‌آزمایشی انجام‌شده بین سال‌های </span><span style="font-size:13.0pt">۱۳۹۰</span><span style="font-size:13.0pt"> تا </span><span style="font-size:13.0pt">۱۴۰۳</span> <span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">بود</span></span><span style="font-size:13.0pt"> <span style="background-color:yellow">که از پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی نظیر نورمگز، مگ‌ایران، پرتال جامع علوم انسانی، علم‌نت، سیویلیکا و جهاد دانشگاهی استخراج شد</span></span> <span style="font-size:13.0pt">&nbsp;و</span><span style="font-size:13.0pt"> بر اساس معیارهایی مانند استفاده از ابزارهای معتبر، طراحی آزمایشی یا نیمه‌آزمایشی، و ارائه داده‌های کافی برای محاسبه اندازه اثر، انتخاب <span style="background-color:yellow">شدند</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:13.0pt">.</span> <span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">در تمامی مقالات بازی درمانی شناختی رفتاری بر کودکان اجرا شده بود و نمره نافرمانی مقابله ای اندازه گیری شده بود.</span></span><span style="font-size:13.0pt"> <span style="background-color:yellow">برای برآورد اندازه اثر مطالعات از نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">CMA2</span></span><span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow"> و شاخص </span></span><span dir="LTR" style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">g</span></span><span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow"> هجز بهره برده شد.</span></span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:14pt"><span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">یافته ها:</span></span><span style="font-size:13.0pt"> نتایج نشان داد که اندازه اثر ترکیبی برابر با 1.742- <span style="background-color:yellow">بود</span> و اندازه اثرهای مشاهده‌شده در بازه 999/0- تا 629/2 قرار گرفت. شاخص </span><span dir="LTR" style="font-size:13.0pt">Q</span><span style="font-size:13.0pt"> برابر با 718/12 با درجه آزادی 6 به‌دست آمد که از لحاظ آماری معنادار بود و نشان‌دهنده وجود ناهمگنی در اندازه اثرهای پژوهش‌های اولیه <span style="background-color:yellow">بود</span>. شاخص&nbsp; 823/52 &nbsp;</span><span dir="LTR" style="font-size:13.0pt">I&sup2; = </span><span style="font-size:13.0pt">&nbsp;&nbsp;نشان داد که بیش از نیمی از پراکندگی اندازه اثرها ناشی از ناهمگنی <span style="background-color:yellow">بود</span>، بنابراین مدل تصادفی به‌عنوان مدل مناسب انتخاب شد. بررسی نقش جنسیت نشان داد که ضرایب اثر برای پسران (417/0) و دختران (<a name="_Hlk194939348">660/0</a>) معنادار <span style="background-color:yellow">نبود</span>، زیرا مقادیر احتمال آن‌ها به‌ترتیب 291/0 و 758/0 <span style="background-color:yellow">بود</span> و بازه اطمینان 95</span><span style="font-size:13.0pt">٪</span><span style="font-size:13.0pt"> شامل صفر <span style="background-color:yellow">شد</span>. این نتایج نشان می‌دهد که تفاوت جنسیتی تأثیر قابل‌توجهی در میزان اثربخشی این مداخله <span style="background-color:yellow">نداشت</span>.</span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:14pt"><span style="font-size:13.0pt"><span style="background-color:yellow">نتیجه گیری:</span></span><span style="font-size:13.0pt"> <a name="_Hlk194942851">یافته‌های این فراتحلیل با پژوهش‌های پیشین هم‌خوانی <span style="background-color:yellow">داشت</span> و نشان <span style="background-color:yellow">داد</span> که بازی درمانی شناختی رفتاری یک روش مؤثر در کاهش نافرمانی مقابله‌ای کودکان بود. بنابراین، می‌توان از این روش در برنامه‌های درمانی برای بهبود مشکلات رفتاری کودکان به‌طور گسترده استفاده کرد.</a></span></span></p> <p style="text-align:justify"><span style="font-size:14pt"><span style="font-size:12.0pt"><span style="background-color:yellow">Background and Objective: Oppositional defiant disorder (ODD) is one of the common behavioral disorders in children that can lead to serious problems. In this context, cognitive-behavioral play therapy has increasingly attracted attention as an effective treatment approach. The aim of this study was to investigate the effectiveness of cognitive-behavioral play therapy in reducing oppositional defiant behavior in children through a meta-analysis of studies conducted in Iran, with an emphasis on the moderating role of gender.</span></span></span></p> <p style="text-align:justify"><span style="font-size:14pt"><span style="font-size:12.0pt"><span style="background-color:yellow">Methods: This study was a meta-analysis and included 7 quasi-experimental studies conducted between 2011 and 2024, which were extracted from reputable domestic databases such as Normags, MagIran, Comprehensive Humanities Portal, Alamnet, Civica, and Jihad Daneshgaghi. They were selected based on criteria such as using valid instruments, experimental or quasi-experimental design, and providing sufficient data to calculate the effect size. In all articles, cognitive behavioral play therapy was implemented on children and the oppositional defiant score was measured. CMA2 software and Hedges&#39; g index were used to estimate the effect size of the studies.</span></span></span></p> <p style="text-align:justify"><span style="font-size:14pt"><span style="font-size:12.0pt"><span style="background-color:yellow">Findings: The results showed that the combined effect size was -1.742, and the observed effect sizes ranged from -0.999 to -2.629. The Q statistic was 12.718 with 6 degrees of freedom, which was statistically significant and indicated heterogeneity among the primary studies. The I&sup2; index was 52.823%, suggesting that more than half of the variance in effect sizes was due to heterogeneity; therefore, the random-effects model was chosen as the appropriate model. Analysis of gender as a moderator revealed that the effect sizes for boys (0.417) and girls (0.660) were not statistically significant, as their p-values were 0.291 and 0.758, respectively, and their 95% confidence intervals included zero. These findings indicate that gender did not have a significant impact on the effectiveness of the intervention.</span></span></span></p> <p style="text-align:justify"><span style="font-size:14pt"><span style="font-size:12.0pt"><span style="background-color:yellow">Conclusion: The findings of this meta-analysis are consistent with previous studies and demonstrate that cognitive-behavioral play therapy is an effective method for reducing oppositional defiant behavior in children. Therefore, this approach can be widely used in therapeutic programs to improve children&#39;s behavioral problems.</span></span></span></p> فراتحلیل, بازی درمانی شناختی رفتاری, نافرمانی مقابله ای, کودکان Meta-analysis, Cognitive Behavioral Play Therapy, Oppositional Defiant Disorder, Children 0 0 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3944-1&slc_lang=fa&sid=1 Erfan Kermanshahi عرفان کرمانشاهی Erfankermanshahi110@gmail.com 100319475328460067765 100319475328460067765 No Medical Sciences,Islamic Azad University, Qom, Iran Unit, واحد علوم پزشکی قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. Mohammad Erfan Rabipour محمدعرفان ربیع‌پور mohammadrabipour.12@gmail.com 100319475328460067766 100319475328460067766 No Medical Sciences,Islamic Azad University, Qom, Iran Unit, واحد علوم پزشکی قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. Seyyed Mehdi Sarkeshikiyan سیدمهدی سرکشیکیان mehdikiyan110@gmail.com 100319475328460067767 100319475328460067767 Yes Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.