مجله مطالعات ناتوانی (علمی- پژوهشی)

چکیده
زمینه و هدف: از راه‌های مؤثر در بهبود مشکلات عصب‌شناختی و ارتباط فردی و بین‌فردی ناشی‌از محرومیت‌های عاطفی و محیطی کودکان ساکن در شبه‌خانواده‌ها، تقویت کنش اجرایی است. پژوهش حاضر باهدف تعیین تأثیر مداخلهٔ موسیقی‌درمانگری عصب‌شناختی بر کنش‌های اجرایی کودکان ۷تا۱۲ سال بد‌سرپرست و بی‌سرپرست شهر تهران انجام شد.
روش‌بررسی: روش مطالعه از نوع آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه دورۀ پیگیری بود. جامعهٔ آماری را تمامی دختران و پسران بد‌سرپرست و بی‌سرپرست ۷تا۱۲ سال دو مرکز شبه‌خانواده (مهر طاها و کودکان شمیرانات) شهر تهران در سال ۱۴۰۲ تشکیل دادند. از بین آن‌ها ۳۲ دانش‌آموز ۷تا۱۲سالهٔ داوطلب واجد شرایط از دو مرکز نگهداری کودکان بدسرپرست و بی‌سرپرست شهر تهران با روش نمونه‌گیری دردسترس وارد مطالعه شدند. سپس با روش جایگزینی تصادفی به‌تعداد مساوی در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. بیست جلسه برنامهٔ موسیقایی به‌صورت هفته‌ای دو جلسهٔ ۴۵دقیقه‌ای به‌مدت سه ماه در مرکز نگهداری کودکان برای گروه آزمایش برگزار شد. برای ارزیابی کنش اجرایی، خرده‌مقیاس‌های خطای درجاماندگی و پاسخ‌های درست آزمون رایانه‌ای مرتب‌کردن کارت‌های ویسکانسین رایانه‌ای (برگ، ۱۹۴۸) به‌کار رفت. تحلیل داده‌ها بااستفاده از آزمون تی مستقل، تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در سطح معناداری ۰٫۰۵به‌کمک نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۵ صورت گرفت.
یافته‌ها: نتایج نشان داد، اثر گروه و اثر زمان برای متغیرهای پاسخ‌های درست و خطاهای درجاماندگی معنادار بود (۰٫۰۵>p)؛ همچنین در گروه آزمایش، در دو متغیر مذکور بین میانگین‌های تعدیل‌یافتۀ پیش‌آزمون با پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری مشاهده شد (۰٫۰۵>p)؛ اما بین میانگین‌های تعدیل‌یافتۀ پس‌آزمون با پیگیری خطای درجاماندگی و پاسخ‌های درست تفاوت معناداری وجود نداشت (۰٫۰۵<p).
نتیجه‌گیری: یافته‌ها مشخص کرد، مداخلهٔ موسیقی‌درمانگری عصب‌شناختی بر بهبود کنش‌های اجرایی تأثیر معناداری دارد. این مداخله می‌تواند در مراکز نگهداری کودکان بد‌سرپرست و بی‌سرپرست کاربرد مؤثری داشته باشد.