زمینه و هدف: آسم به‌عنوان بیماری مزمن تنفسی، بر هیجانات و کیفیت زندگی بیماران تأثیرگذار است. این پژوهش باهدف بررسی اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر حس انسجام، دشواری در تنظیم هیجان و کیفیت خواب زنان مبتلا به آسم انجام شد.

روش‌بررسی: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه و دورۀ پیگیری سه‌ماهه بود. جامعۀ آماری را تمامی زنان مبتلا به آسم مراجعه‌کننده به کلینیک تخصصی بیماری‌های آلرژی امام علی(ع) شهر کرج در سال ۱۴۰۳ تشکیل دادند. از بین آن‌ها سی‌ بیمار داوطلب، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت ملاک‌های ورود، انتخاب و به‌صورت تصادفی در گروه‌های آزمایش و گواه گمارده شدند. گروه آزمایش به‌مدت هشت‌جلسۀ نوددقیقه‌ای برنامۀ شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی را دریافت کرد؛ درحالی‌که گروه گواه در فهرست انتظار ماند. ابزارهای پژوهش، مقیاس حس انسجام (آنتونوفسکی، ۱۹۹۳)، مقیاس دشواری در تنظیم هیجان (گراتز و رومر، ۲۰۰۴) و پرسش‌نامۀ کیفیت خواب (بویس و همکاران، ۱۹۸۹) بود. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در سطح معناداری ۰٫۰۵ به‌کمک نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۵ استفاده شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد، اثر گروه، اثر زمان و اثر متقابل زمان و گروه بر حس انسجام، دشواری در تنظیم هیجان و کیفیت خواب معنادار بود (p < ۰٫۰۰۱). همچنین، تفاوت میانگین نمره‌های متغیرهای یادشده، بین مراحل پیش‌آزمون و پس‌آزمون و نیز بین مراحل پیش‌آزمون و پیگیری معنادار بود (p < ۰٫۰۰۱)؛ اما بین مراحل پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری مشاهده نشد (p > ۰٫۰۵).

نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های پژوهش، شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر بهبود حس انسجام، دشواری در تنظیم هیجان و کیفیت خواب زنان مبتلا به آسم اثربخشی دارد و این اثرگذاری در طول پیگیری سه‌ماهه ماندگار است.